Kiedy ochrona danych staje się sprawą zasadniczą, do głosu dochodzi technologia tablicy niedrogich dysków twardych (RAID). Jednostka RAID zbudowana jest z dwóch lub więcej dysków twardych, które przez użytkownika widziane są jako jeden. Dane składowane są na nich w sposób redundantny, czyli gdy jeden z dysków ulegnie awarii, jego funkcje przejmuje inny bez uszczerbku dla danych.
Duplikowanie danych na kilku dyskach ma także inne zalety. Dzięki jednoczesnemu dostępowi do wielu rekordów zwiększa się wydajność. Oprócz tego, jeśli któryś z dysków wymaga naprawy lub wymiany, może ona się odbyć bez przerywania pracy systemu.
UPS
Inną ochronę zapewniają urządzenia podtrzymujące napięcie (UPS). Chronią one przed:
1 przepięciami i skokami napięcia
2 nieoczekiwaną przerwą w dostawie prądu
Dostępne są różne typy systemów UPS. UPS współpracujący z komputerem posiada akumulator, który włącza się natychmiast po zaniknięciu napięcia w sieci. Pojemność akumulatora wystarcza na bezpieczne zamknięcie systemu. Jeśli konieczna jest praca komputerów nawet podczas długich przerw w dostawach prądu, silniejsze UPS-y mogą podtrzymywać napięcie dopóki nie zostanie uruchomiony generator zapasowy.

Ilość archiwizowanych danych wpływa także na wybór odpowiedniego urządzenia do kopii zapasowych. W sieci zazwyczaj mamy do czynienia z wielokrotnie większą ilością danych niż w przypadku jednego stanowiska. Dlatego też, zamiast pojedynczego napędu taśmowego lub nagrywarki CD, może należałoby się zdecydować na urządzenie obsługujące wiele napędów naraz. Urządzenia takie określane są mianem bibliotek.
Jedną z zalet biblioteki jest fakt, że nie trzeba zmieniać taśm lub dysków w czasie tworzenia kopii zapasowych. To dość istotna cecha, jeśli weźmiemy pod uwagę, że często archiwizacja przebiega w nocy. W przypadku korzystania z biblioteki, taśmy i dyski wystarczy wyjąć i oznaczyć następnego ranka.
Kiedy należy wykonywać kopie zapasowe?
Proces archiwizacji powoduje spadek wydajności systemu. Dlatego też często odbywa się on w nocy. Natomiast przypadku bardzo ważnych danych, kopie zapasowe tworzone są na bieżąco lub kilka razy dziennie.
W systemach UNIK tworzeniem kopii zapasowych w nocy zajmują się programy at lub cron. Przy ich pomocy, administrator określa tylko kiedy ma się uruchomić program archiwizacyjny (np. cpio lub tar) i z jakimi opcjami. W systemach Windows 95/98 i NT, automatyczną archiwizację wykonuje się za pomocą agenta archiwizacji. W oknie Właściwości Sieci należy odpowiednią usługę, np. Backup Exec (Arcada Software) lub ARCserv (Cheyenne), wyświetlić właściwości tej usługi i włączyć tworzenie kopii zapasowej poprzez sieć oraz inne wymagane opcje.
Wskazówki
Oto kilka przydatnych wskazówek związanych z tworzeniem kopii zapasowych:

• Wykorzystuj używane nośniki Nie trzeba korzystać z nowego nośnika przy każdym procesie tworzenia kopii zapasowych. Nośniki wielokrotnego zapisu można, jak sama nazwa wskazuje, zapisać wiele razy. Powinno się mieć co najmniej dwa zestawy nośników. Wykorzystując je na zmianę, będziemy mieli pewność, że w razie awarii podczas archiwizacji, zawsze ten najświeższy zestaw będzie można wykorzystać do odtworzenia systemu. Należy sprawdzić dane producenta o maksymalnej ilości zapisów na nośniku. Niektóre taśmy można zapisywać 100 razy; zakup nowego nośnika czeka nas np. 1-2 razy do roku.

Dostępne są dwa różne rodzaje zapisywalnych płyt CD.:
1 CD-R (zapisywalny dysk kompaktowy) pozwala na jednokrotny zapis na płycie CD i wielokrotny odczyt.
2 CD-RW (dysk kompaktowy wielokrotnego zapisu) pozwala na wielokrotny zapis i wymazywanie danych na płycie CD.
Chociaż zarówno nośnik, jak i napęd CD-RW są droższe, technologia ta jest bardziej opłacalna. Ma ona jednak jedną wadę - zapisane w ten sposób dyski nie zawsze dają się odczytać na zwykłych czytnikach CD-ROM.
Dyskietki o dużej gęstości zapisu
Napędem SuperDisk 120MB można z powodzeniem zastąpić zwykły napęd dyskietek - odczytuje i zapisuje on zarówno nowe dyskietki 120MB, jak i zwykłe 1.44MB. Napęd taki dobrze nadaje się do wykonywania niedużych kopii zapasowych.
Dyski wymienne
Podobnie jak dyskietki o dużej gęstości zapisu, dyski wymienne wypełniają lukę pomiędzy zwykłymi dyskietkami, a urządzeniami pamięci masowej. Napędy takie nie są zbyt drogie, podłącza się je do portu równoległego i korzystają z niedrogich nośników. Napędy Iomega Zip i Jaz pozwalają na zapis odpowiednio 100MB i 1-2GB. Dostępne są też napędy Syąuest dające możliwość zapisu 1GB danych na jednym nośniku.
Wybór strategii tworzenia kopii zapasowych
Do różnych zastosowań nadają się różne strategie wykonywania kopii zapasowych. Jeśli komputery zawierają ważne i ciągle zmieniające się dane, na pewno przyjmiemy ostrzejszą strategię archiwizacji. Dużo zależy także od wielkości składowanych danych. Poniżej spróbujemy znaleźć odpowiednią dla nas strategię tworzenia kopii bezpieczeństwa.

Wykonywanie kopii zapasowych na dysku twardym - nawet jeśli archiwizujemy poprzez sieć — trwa krócej niż z wykorzystaniem napędu taśmowego. Z tej metody korzystamy, kiedy musimy tworzyć kopie bezpieczeństwa w czasie rzeczywistym, z dużą częstotliwością.
Choć dyski twarde są droższe od nośników taśmowych, w ciągu ostatnich lat ich ceny znacznie spadły. Jeśli mamy do czynienia z bardzo ważnymi danymi, najlepiej często wykonywać ich kopie na dysku twardym, a potem o wygodnej porze przekopiować je na napęd taśmowy.
Taki typ archiwizacji nazywa się czasem powielaniem w czasie rzeczywistym. Na osobnym dysku twardym (znajdującym się pod kontrolą dowolnego systemu) tworzymy replikę danych.
Napędy taśmowe
Zanim upowszechniły się dyski wymienne i zapisywalne płyty CD-ROM, dużą popularnością w zastosowaniach archiwizacyjnych cieszyły się napędy taśmowe. Jeden z pierwszych uniksowych programów do wykonywania kopii zapasowych nazywał się tar - skrót od angielskich słów oznaczających „archiwum taśmowe”. Spotyka się jeszcze taśmy o pojemnościach 60 i 120MB, ale obecnie za rozsądną cenę można nabyć napędy oferujące dużo większe pojemności:

Typowy plan wykonywania kopii zapasowych zakłada kopiowanie całego dysku twardego raz w tygodniu, a potem codziennie dopisywanie do archiwum jedynie tych plików, w których zaszły zmiany. Te codziennie czynności nazywamy składowaniem przyrostowym lub różnicowym.
W przypadku składowania przyrostowego, program określa, które pliki zostały utworzone lub zmodyfikowane od ostatniej archiwizacji i tylko te pliki są dopisywane do kopii zapasowej - i tak aż do dnia pełnego składowania, kiedy to znów podstawę stanowi pełne archiwum.
W przypadku składowania różnicowego, każda archiwizacja po składowaniu pełnym przeprowadzona jest na wszystkich zmienionych plikach. Tak więc, na przykład, jeśli pełną kopię wykonywaliśmy w niedzielę, poniedziałkowe składowanie różnicowe obejmie wszystkie pliki nowe i zmodyfikowane od niedzieli. Następne składowanie różnicowe (wtorkowe) także obejmie wszystkie pliki nowe i zmodyfikowane od niedzieli (w tym te zmienione w poniedziałek i wtorek).
Różnice pomiędzy składowaniem przyrostowym a różnicowym dotyczą wymaganej pojemności nośnika i trudności odtworzenia systemu w razie awarii:
1 Różna wielkość kopii zapasowych Codzienna kopia przyrostowa zajmuje mniej miejsca niż różnicowa. Dlatego nie potrzeba aż tylu taśm lub dysków, a cały proces zajmuje mniej czasu. Zastanówmy się, jak wyglądałaby w naszym przykładzie archiwizacja sobotnia. Składowanie przyrostowe obejmie tylko pliki zmodyfikowane od piątku, natomiast różnicowe - wszystkie pliki zmodyfikowane od zeszłej niedzieli.
2 Łatwość odzyskania danych Przy składowaniu różnicowym do odtworzenia plików z dowolnego dnia wystarczą dwa archiwa: pełne oraz z tego dnia, z którego dane chcemy odzyskać. W przypadku składowania przyrostowego będziemy potrzebowali archiwa pełnego oraz nośników ze wszystkich dni, aż do tego, z którego stan chcemy odtworzyć.
Ponieważ w większości przypadków tworzenie kopii zapasowych wykonywane jest automatycznie w nocy, najwygodniejszym rozwiązaniem jest archiwizacja różnicowa. Ponieważ mamy do czynienia z tylko dwoma nośnikami, ewentualne odzyskanie danych będzie dużo łatwiejsze.
Wybór nośnika kopii zapasowych
Kopia zapasowa tworzona jest na oddzielnym nośniku. Zazwyczaj oznacza to napęd przenośny, ale można także archiwizować dane na dysku twardym innego komputera lub nawet na drugim dysku twardym tego samego.

Różne osoby różnie korzystają z komputerów: modyfikują różne ilości danych, tworzą i kasują mniej lub więcej plików, operują na plikach mniej lub bardziej ważnych. Od tego wszystkiego uzależniony jest typ kopii zapasowych oraz częstotliwość ich tworzenia.
Najczęściej korzysta się z kilku typów archiwizacji naraz, co podyktowane jest dążeniem do jak najwyższej wydajności całego procesu. Na przykład, jeśli na komputerze z 1GB danych od poniedziałku do wtorku zmianie ulega tylko 2MB danych, nie ma sensu, żeby codziennie tworzyć pełną kopię zapasową wszystkich danych komputera. Dlatego pełną kopię wykonuje się tylko od czasu do czasu, natomiast codziennie tworzy się tylko archiwum przyrostowe lub różnicowe. Ten rodzaj składowania polega po prostu na skopiowaniu całej zawartości dysku twardego na nośnik. W razie potrzeby można zawsze odtworzyć stan dysku sprzed czasu wykonania kopii.

W tym rozdziale skupimy się na kopiach zapasowych w sieci. Będziemy więc mieli do czynienia z wieloma komputerami i użytkownikami, trzeba więc odpowiedzieć sobie na następujące pytania:
1 Jakie ilości danych będą podlegały archiwizacji? Jeśli w sieci mamy trzy pecety, wystarczy nam napęd Zip 100MB. Jeśli jest ich sto, będziemy musieli nabyć przynajmniej jedno urządzenie pamięci masowej.
2 Jak ważne informacje archiwizujemy? Jeśli do komputerów wprowadzanych jest niewiele nowych informacji, wystarczy tworzyć kopie raz na tydzień. Jeśli zaś dane dużej wagi - np. rekordy finansowe lub medyczne - wprowadzane są cały czas, może zajść potrzeba archiwizacji codziennie, a nawet co kilka godzin.
Im więcej komputerów i użytkowników w sieci, tym większa korzyść z archiwizacji sieciowej. Wiele cech, które wymieniliśmy jako zalety współdzielenia innych zasobów sieciowych odnosi się także do tworzenia kopii zapasowych. Oto niektóre z nich:
3 Współdzielenie urządzenia Zamiast wydawać pieniądze na przenośny napęd do każdego komputera, wystarczy jedno duże urządzenie archiwizujące, np. wieża napędów CD czy napęd taśmowy współdzielony w sieci.
4 Centralna administracja Ponieważ dane firmowe przedstawiają dużą wartość, w większości firm przyjęto regulaminy opisujące sposób i czas wykonywania kopii bezpieczeństwa. Wyznaczenie jednej osoby odpowiedzialnej za tworzenie kopii zapasowych i zabezpieczenie nośnika daje pewność, że proces ten będzie przeprowadzony starannie. Osoba ta wykonuje kopie poprzez sieć, bez konieczności odwiedzania każdego stanowiska.
5 Wygodne planowanie czasu archiwizacji Współczesne narzędzia archiwizacyjne pozwalają na wykonywanie kopii bezpieczeństwa o takiej porze, w jakiej komputery nie są intensywnie wykorzystywane. Dzięki temu spadek wydajności powodowany przez tworzenie kopii nie jest zauważalny.

Proste narzędzia do tworzenia kopii zapasowych dostarczane są często z samym napędem. Na przykład do napędów Iomega Zip i Jaz dołączany jest program 1-Step Backup pozwalający w prosty sposób wybrać pliki do archiwizacji, stworzyć kopię zapasową i zachować ustawienia programu do kolejnego użycia. Aby uruchomić program 1-Step Backup, należy kliknąć Start | Programy | Iomega Tools 11-Step Backup for Zip and Jaz. Program przyjmuje, że kopia wykonywana jest na nośniku Zip lub Jaz i pozwala wybrać pliki do archiwizacji. Archiwum można zabezpieczyć hasłem i poddać kompresji tak, by zmieściło się na nośniku. Metoda kopiowania na dyskietkę dobra jest w przypadku kilku plików. Jeśli jednak mamy do czynienia z wieloma plikami, które trzeba archiwizować w regularnych odstępach czasu, potrzebujemy bardziej wydajnego narzędzia, np. programu Microsoft Backup. Zobaczmy na przykładzie, jak z niego korzystać:
1.  Klikamy Start | Programy | Akcesoria | Narzędzia systemowe | Kopia zapasowa. Po wyświetleniu kilku okien informacyjnych, pojawia się okno programu Backup.
9-4 Mdi komu.
83 DO C: i   Ś QSgE:-|C newnatWI,
Proste kopie zapasowe można wykonać programem Microsoft Backup.
2.   W lewej części wybieramy pliki i katalogi do archiwizacji.
3.   Klikamy Następny krok. Zostaniemy poproszeni o podanie miejsca lub urządzenia, na które pliki mają zostać skopiowane.
4.   W lewej części wybieramy urządzenie docelowe (napęd taśmowy, dyskietkę itd.) oraz miejsce (katalog).
5.   Klikamy Utwórz kopię. Pojawia się okno z pytaniem o nazwę kopii, która potem pomoże nam zidentyfikować określone dane.
6.   Wpisujemy nazwę. Możemy także podać hasło - plików nie będzie mógł przywrócić nikt, kto go nie zna.

Metoda kopiowania na dyskietkę dobra jest w przypadku kilku plików. Jeśli jednak mamy do czynienia z wieloma plikami, które trzeba archiwizować w regularnych odstępach czasu, potrzebujemy bardziej wydajnego narzędzia, np. programu Microsoft Backup. Zobaczmy na przykładzie, jak z niego korzystać:
1.  Klikamy Start | Programy | Akcesoria l Narzędzia systemowe l Kopia zapasowa. Po wyświetleniu kilku okien informacyjnych, pojawia się okno programu Backup.
Proste kopie zapasowe można wykonać programem Microsoft Backup.
2.   W lewej części wybieramy pliki i katalogi do archiwizacji.
3.   Klikamy Następny krok. Zostaniemy poproszeni o podanie miejsca lub urządzenia, na które pliki mają zostać skopiowane.
4.   W lewej części wybieramy urządzenie docelowe (napęd taśmowy, dyskietkę itd.) oraz miejsce (katalog).
5.   Klikamy Utwórz kopię. Pojawia się okno z pytaniem o nazwę kopii, która potem pomoże nam zidentyfikować określone dane.
6.   Wpisujemy nazwę. Możemy także podać hasło - plików nie będzie mógł przywrócić nikt, kto go nie zna.

Najogólniej wykonanie kopii zapasowej oznacza skopiowanie plików z ich normalnego miejsca (zazwyczaj twardy dysk) na inne miejsce (zazwyczaj medium przenośne, np.: napęd taśmowy lub twardy dysk w kieszeni). Nośnik taki przechowuje się następnie w bezpiecznym miejscu.
Za pomocą oprogramowania wbudowanego w systemy Windows 95/98 możemy wykonać kilka prostych rodzajów kopii zapasowych. Nie wystarczą one co prawda do tworzenia zaawansowanych kopii bezpieczeństwa, ale pomogą zobaczyć, że czynność ta wcale nie jest taka trudna.
Najprościej: kopiowanie na dyskietkę
Najprostszą i najczęściej wykonywaną kopią zapasową jest przekopiowanie ważnych plików na dyskietkę. Załóżmy na przykład, że chcemy wykonać kopię bezpieczeństwa naszej najnowszej powieści znajdującej się w folderze C:\ksiazka. Wykonujemy następujące kroki:
1.   Wkładamy dyskietkę do napędu (zazwyczaj oznaczonego literą A:).
2.   Dwukrotnie klikamy ikonę Mój Komputer.
3.   Dwukrotnie klikamy ikonę C: i przesuwamy okno dysku C: tak, aby zarówno ono, jak i okno Mój Komputer były widoczne na pulpicie.
4.   Przeciągamy ikonę katalogu książka i upuszczamy ją na ikonę dyskietki.
Jeśli objętość katalogu książka nie przekracza pojemności dyskietki, kopia zapasowa została wykonana. Wystarczy wyjąć dyskietkę i schować w bezpiecznym miejscu.